ABD - Adil ve Karşılıklı Ticaret Planı Hk.

Sayın Üyemiz,

ABD Başkanı Donald Trump tarafından; 13 Şubat 2025 tarihinde, üçüncü ülkelerle ticari ilişkilerde dengesizliklerin incelenerek tedbir alınmasını amaçlayan Adil ve Karşılıklı Ticaret Planı - Fair and Reciprocal Plan on Trade Başkanlık Memorandumu imzalanmıştır. Söz konusu plan ile ABD’nin dış ticaretinde yaşadığı problemlere dikkat çekilerek; ikili ticarette yaşanan dengesizliklere son verileceği belirtilmektedir. Çözüm önerilerine ilişkin raporun 2025 yılı Nisan ayı (bazı kaynaklarda 2 Nisan olarak geçmektedir.) içerisinde tamamlanmasının öngörüldüğü ifade edilmiştir. Özellikle Çin ve Hindistan başta olmak üzere karşılıklı tarifelerde uygulanan adaletsizliklere karşı tüm ülkelere misilleme yapılması planlanmaktadır. İlk etapta ABD tarafından ticaret ortaklarından tarifelerin ABD seviyelerine indirmesi talep edilecektir. Bu talep yerine gelmezse, ABD de yüksek tarife uygulayan ülkelere misilleme yapacaktır. Öte yandan benzer bir rapor 2019 yılı Mayıs ayında Beyaz Saray Ticaret ve Üretim Politikası Ofisi tarafından hazırlanmış olup; söz konusu raporun detayları aşağıda yer almaktadır. 

TÜRKİYE-ABD Dış Ticaretinde Uygulanan Tarifelerin Karşılaştırması:

• Türkiye, 3.201 ürün grubunda ABD’ye daha yüksek gümrük tarifesi uygulamaktadır. (%59)
• 1.199 ürün grubunda eşit tarife uygulanmaktadır. (%22)
• 988 ürün grubunda ise ABD, Türkiye’ye daha yüksek tarife uygulamaktadır. (%18)

ABD Karşılıklı Ticaret Yasası’na İlişkin Genel Bilgiler:

• ABD ekonomisi, 1975 yılından itibaren her yıl mal ticaretinde dış ticaret açığı vermektedir.
  • 2024 yılında mal ticaretindeki açık, 1 Trilyon Doları aşmıştır.
  • Dış ticaret açığında başlıca öne çıkan ülkeler Çin:300 Milyar $, Meksika:157 Milyar $, Vietnam:109 Milyar $, Almanya:86 Milyar $ ve Kanada:78 Milyar $ olarak sıralanmaktadır.
• ABD, dünyadaki en açık ekonomilerden birisine sahip olmasına rağmen; birçok ticaret ortağı tarafından ilgili pazarlar kapalı tutulmaktadır.
• Bu duruma aşağıdaki durumlar verileri örnek olarak verilmiştir.
  • ABD'nin etanol üzerindeki tarifesi yalnızca %2,5'tir. Ancak Brezilya, ABD etanol ihracatlarına %18 tarife uygulamaktadır. 
    • Sonuç olarak, 2024'te ABD, Brezilya'dan 200 milyon dolardan fazla etanol ithal ederken, ABD sadece 52 milyon dolar değerinde etanol ihraç etmiştir.
  • ABD'nin tarım ürünleri üzerindeki ortalama Most Favored Nation (MFN) tarifesi %5'tir. Ancak Hindistan'ın MFN tarifesi ortalaması %39'dur. 
  • Hindistan ayrıca ABD motosikletlerine %100 vergi uygularken; ABD, Hindistan motosikletlerine yalnızca %2,4 vergi uygulamaktadır.
  • Avrupa Birliği, istediği kadar kabuklu deniz ürününü Amerika'ya ihraç edebilmektedir ancak AB, 2020'de kabuklu deniz ürünleri ihracatına onay süreçlerini hızlandırma taahhüdünde bulunmasına rağmen, 48 eyaletten kabuklu deniz ürünü ithalatını yasaklamaktadır. 
    • ABD kaynaklarından yapılan açıklamalarda; bu duruma örnek olarak AB’nin Katma Değer Vergisi uygulaması verilmektedir. Bu vergi, AB'nin Amerikan ihracatına uyguladığı tarife oranını neredeyse üç katına çıkarırken, aynı zamanda AB'nin ihracatlarını büyük ölçüde sübvanse ettiği belirtilmektedir.
  • Yine Japonya’nın ABD ithalatına yönelik yüksek tarife dışı engelleri bulunduğu ifade edilmektedir.
  • Sonuç olarak, 2023'te ABD, AB'den 274 milyon dolarlık kabuklu deniz ürünü ithal ederken, yalnızca 38 milyon dolar değerinde kabuklu deniz ürünü ihraç etmiştir.
  • AB ayrıca, ithal edilen otomobillere %10 tarife uygulamaktadır. Ancak ABD yalnızca %2,5 tarife uygulamaktadır.
• Amerikan şirketlerinin yalnızca ABD’ye vergi vermesi gerektiği halde; ticaret ortakları tarafından “dijital hizmet vergisi” adı altında bir fatura kesilmektedir.
  • Özellikle Kanada ve Fransa bu vergiyi kullanarak; yılda 500 Milyon Dolardan fazla gelir elde etmektedir.
  • Dijital hizmet vergisi adı altında Amerikan şirketlerine, her yıl 2 Milyar Dolardan fazla maliyet doğmaktadır.
• Son birkaç yıl içinde karşılıklı olmayan engellerin yaygınlaşması sayesinde; ABD’nin tarım sektöründeki dış ticaret açığı 40 Milyar $ değerinde gerçekleşmiştir.

ABD Karşılıklı Ticaret Yasası’nın Olası Etkileri:

• Konuya ilişkin olarak 2 senaryo ele alınmıştır.
• Her iki senaryoda da otomotiv ve otomotiv parçaları, tarım ürünleri, kimya ürünleri ve makine ve sanayi ürünleri ihracatında artış beklenmektedir.
  • Otomotiv ve Otomotiv Parçaları: İhracatta %9 artış beklenmektedir.
  • Tarım Ürünleri: İhracatta %8,6 artış beklenmektedir. 
  • Kimya Ürünleri: İhracatta %4,2 artış beklenmektedir.
  • Makine ve Sanayi Ürünleri: İhracatta %4,6 artış beklenmektedir. 
• Senaryo 1: (ABD’nin ticaret ortakları tarifeleri ABD seviyesine indirirse)
  • ABD’nin ticaret açığı 58,3 milyar dolar azalabilir.
  • Tarım, otomotiv ve kimya sektörleri ihracatını artıracaktır.
• Senaryo 2: (ABD, yüksek tarifeler uygulayan ülkelere misilleme yaparsa)
  • ABD’nin ticaret açığı 63,6 milyar dolar azalabilir.
  • ABD’de yerli üretim artarken, ithalat azalacaktır.

2019 Yılında Hazırlanan Rapor:

• Konuya ilişkin olarak 2019 yılı Mayıs ayında Beyaz Saray Ticaret ve Üretim Politikası Ofisi tarafından; Amerika Birleşik Devletleri Karşılıklı Ticaret Yasası: Tahmini İş ve Ticaret Açığı Etkileri raporu hazırlanmıştır.
• Söz konusu raporda; 132 ülke ve 600.000'den fazla ürün hattı üzerinde yapılan incelemede, ABD’nin dış pazarlarda daha yüksek tarifeler karşılaştığı ürün oranının 2/3ü geçtiği belirtilmektedir.  
  • Çin, dış ticaretteki ürün gruplarının %85’inde ABD ürünlerine daha yüksek tarife uygularken, Hindistan’da bu oran %90’ı bulmaktadır. 
• ABD Karşılıklı Ticaret Yasası’nın getirdiği çözüm:
  • Eğer bir ülke ABD ürünlerine yüksek tarifeler veya ticaret engelleri koyarsa ve/veya bunları kaldırmayı reddederse, ABD Başkanı aynı oranlarda misilleme yapma yetkisine sahip olacaktır.
  • Yapılan bir Harvard-Harris anketine göre, Amerikalıların %81’i bu yasayı desteklemektedir.
  • 350.000’den fazla yeni iş yaratılabileceği öngörülmektedir.

Bilgilerinize sunarız.